Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử khi chính thức triển khai lộ trình chuyển đổi thành mô hình Quỹ đầu tư quốc gia (Sovereign Wealth Fund - SWF). Đây là một định hướng chiến lược đột phá theo Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị, đánh dấu sự thay đổi căn bản trong tư duy quản lý tài sản công của Việt Nam: chuyển triệt để từ quản lý hành chính sang kinh doanh vốn chuyên nghiệp. Với vai trò mới, SCIC không còn thuần túy là nơi tiếp nhận và tái cơ cấu doanh nghiệp, mà sẽ trở thành một "đầu tàu" tài chính, sử dụng nguồn vốn nhà nước như một chất xúc tác để dẫn dắt, thu hút nguồn lực xã hội và đầu tư vào các công trình, ngành công nghệ then chốt của quốc gia.
Nhìn
Lại "Bệ Phóng" 20 Năm Của SCIC (2006 - 2026)
Trước khi nói về tương lai, hãy nhìn vào những con số "biết nói" mà SCIC đã tích lũy được sau hai thập kỷ hoạt động, vốn là nền tảng vững chắc cho bước chuyển mình lớn này:
- Quy mô danh mục: Giá trị thị trường danh mục đầu tư đạt khoảng 203.000 tỷ đồng (tương đương ~7,8 tỷ USD), với vốn chủ sở hữu vượt 70.000 tỷ đồng.
- Hiệu quả sinh lời: Tổng lợi nhuận trước thuế lũy kế đạt 121.138 tỷ đồng. Tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân đạt 13,2%/năm.
- Đóng góp ngân sách: Nộp ngân sách nhà nước hơn 111.000 tỷ đồng, gấp hơn 3 lần số vốn ban đầu được giao tiếp nhận.
- Năng lực thoái vốn: Thực hiện bán vốn tại 1.070 doanh nghiệp, thu về gần 56.000 tỷ đồng (gấp 4,1 lần giá vốn).
- Mạng lưới quốc tế: Thiết lập quan hệ hợp tác với hơn 40 tổ chức tài chính và quỹ đầu tư quốc gia trên thế giới.
Vì
Sao Phải Định Hướng Thành Quỹ Đầu Tư Quốc Gia?
Từ trước đến nay, vai trò truyền thống của
SCIC thường được ví như một "bệnh viện" tái cơ cấu hoặc một đại lý quản
lý hành chính đối với phần vốn nhà nước tại các doanh nghiệp. Tuy nhiên, bối cảnh
kinh tế mới đòi hỏi vốn nhà nước không chỉ được bảo toàn, mà phải đóng vai
trò chủ động dẫn dắt và tạo ra năng lực cạnh tranh mới cho nền kinh tế.
Theo định hướng đột phá từ Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị, mô hình Quỹ đầu tư quốc gia sẽ giúp SCIC:
- Thay đổi tư duy quản lý: Chuyển triệt để từ quản lý hành chính sang kinh doanh vốn chuyên nghiệp, linh hoạt theo cơ chế thị trường.
- Kích hoạt vai trò "vốn mồi": Sử dụng các nền tảng đồng đầu tư để thu hút dòng vốn khổng lồ từ khu vực tư nhân, các định chế tài chính và nhà đầu tư quốc tế.
- Phù hợp xu hướng khu vực: Việt Nam lựa chọn mô hình quỹ dựa trên tài sản doanh nghiệp nhà nước (tương đồng với Temasek của Singapore hay Khazanah của Malaysia), thay vì dựa trên tài nguyên thiên nhiên.
Trên thế giới, các quỹ đầu tư quốc gia
(SWF) hoạt động dựa trên hai nguồn vốn chính: tài nguyên thiên nhiên (dầu mỏ,
khoáng sản) hoặc nguồn tài sản/nguồn vốn thặng dư của Chính phủ. Phù hợp với đặc
thù kinh tế Việt Nam, định hướng của SCIC được thiết kế dựa trên bài học đắt
giá từ các mô hình thành công thuộc nhóm thứ hai:
1. Temasek Holdings (Singapore) – Biểu
tượng của quản trị chuyên nghiệp
● Cách
làm: Thành lập năm 1974 để tiếp nhận các doanh
nghiệp nhà nước từ các bộ ngành quản lý phân tán. Temasek vận hành hoàn toàn
theo cơ chế thị trường thương mại, tách biệt tuyệt đối quyền sở hữu của Chính
phủ khỏi quyền điều hành doanh nghiệp.
● Bài
học cho SCIC: Tách bạch chức năng. Chính phủ
đóng vai trò là cổ đông thụ động, không can thiệp vào các quyết định đầu tư
thương mại hàng ngày. Điều này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa lợi nhuận mà vẫn
minh bạch và giảm thiểu rủi ro hành chính.
2. Khazanah Nasional (Malaysia) – Chiến
lược "Mục tiêu kép"
● Cách
làm: Quản lý một danh mục tài sản tương đương
1/3 thị trường vốn của Malaysia. Khazanah vận hành hiệu quả chiến lược
"Song hành": vừa tìm kiếm lợi nhuận thương mại cao ở nước ngoài, vừa
rót vốn chiến lược dài hạn vào hạ tầng quốc gia và các ngành công nghiệp nội địa
mới mẻ.
● Bài
học cho SCIC: Định vị vai trò "Vốn mồi"
(Anchor Investor). Khazanah không đầu tư dàn trải mà tập trung vào các công
trình mang tính động lực tạo tác động lan tỏa. Sự xuất hiện của quỹ nhà nước
đóng vai trò bảo chứng giúp khơi thông, thu hút nguồn vốn khổng lồ từ các tập
đoàn tư nhân và định chế tài chính quốc tế đồng hành.
3. Các quốc gia phát triển (Na Uy -
GPFG, Na Uy & NSIA, Nigeria) – Bộ lọc quản trị rủi ro
● Cách
làm: Quỹ Hưu trí Toàn cầu Na Uy (GPFG) hay Quỹ
đầu tư quốc gia Nigeria (NSIA) áp dụng cơ chế "Rào chắn danh mục"
(Ring-fencing). Họ chia quỹ thành các nhóm tài sản chuyên biệt: Quỹ thế hệ
tương lai (đầu tư dài hạn), Quỹ cơ sở hạ tầng (phát triển nội địa) và Quỹ bình ổn
(phòng ngừa rủi ro vĩ mô).
● Bài
học cho SCIC: Quản trị rủi ro nghiêm ngặt. Áp dụng
chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), đa dạng hóa danh mục tài sản và xây
dựng cơ chế chia sẻ rủi ro rõ ràng với các đối tác để bảo toàn vốn nhà nước.
Lộ
Trình Hiện Thực Hóa Siêu Quỹ 150 Tỷ USD Vào Năm 2045
Dòng
Vốn Mới Sẽ Được Rót Vào Đâu?
Khi khoác lên mình tấm áo của một Quỹ đầu
tư quốc gia, SCIC sẽ không đầu tư dàn trải. Dòng vốn chiến lược sẽ được tập
trung ưu tiên cho các dự án, chương trình trọng điểm và các động lực tăng trưởng
mới, bao gồm:
● 🏗️
Hạ tầng chiến lược: Hạ tầng giao thông quốc gia, năng lượng tái tạo,
chuyển đổi số.
● 🔬 Công
nghệ cao & Đổi mới sáng tạo: Các ngành công nghiệp nền tảng, dự án sản
xuất công nghệ có hàm lượng tri thức cao.
● 🚀 Dự
án động lực: Các lĩnh vực có khả năng tạo tác động lan tỏa mạnh mẽ, thúc đẩy
mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số của đất nước trong giai đoạn 2026-2030.
Để làm được điều này, SCIC đang đề xuất
các cơ chế đặc thù đủ mạnh nhằm tăng quyền chủ động đầu tư, tách bạch hoạt động
kinh doanh thương mại với các nhiệm vụ chính trị do Nhà nước giao, đi kèm với
trách nhiệm giải trình và quản trị rủi ro nghiêm ngặt.
Lời Kết
Việc SCIC tiến tới mô hình Quỹ đầu tư quốc gia là một bước đi tất yếu để nâng tầm vị thế tài chính của Việt Nam trên bản đồ quốc tế. Khi dòng vốn nhà nước được vận hành với tư duy của một nhà đầu tư toàn cầu, chúng ta hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào những dự án đại công trình mang tầm vóc quốc tế sẽ được gọi tên trong tương lai gần.
Nhận xét
Đăng nhận xét