Có những khoảnh khắc trong lịch sử thay đổi thế giới mãi mãi chỉ trong vài giờ đồng hồ. Đối với thế giới tài chính, ngày 11 tháng 9 năm 2001 không chỉ là một thảm kịch nhân đạo đau lòng, mà còn là một ngày “đại hồng thủy” xóa sổ hàng nghìn tỷ USD, khiến Phố Wall — trái tim của tài chính toàn cầu — tê liệt hoàn toàn.
8:46 Sáng — Tiếng Chuông Báo Động Cho Nền
Kinh Tế Toàn Cầu
Mọi thứ bắt đầu vào một buổi sáng thứ Ba bình thường.
Tiếng chuông khai mạc phiên giao dịch tại Sàn Giao dịch Chứng khoán New York
(NYSE) chưa kịp vang lên thì chiếc máy bay đầu tiên lao vào Tòa tháp Bắc của
Trung tâm Thương mại Thế giới (WTC). Chỉ cách đó vài khối nhà, các sàn giao dịch
sầm uất nhất hành tinh ngay lập tức rơi vào trạng thái hỗn loạn.
Nhận thấy mối đe dọa trực diện và để bảo vệ tính mạng
cho hàng nghìn nhân viên, Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) đã đưa ra một quyết định
lịch sử: Đóng cửa toàn bộ thị trường chứng
khoán Mỹ. Quyết định này đã cô lập Phố Wall trong suốt 4 ngày liên tiếp, đánh dấu đợt đóng cửa khẩn cấp kéo dài nhất kể từ
thời Chiến tranh Thế giới thứ nhất.
Hiệu Ứng Domino: Khi Khói Bụi New York Làm
Tê Liệt Cả Thế Giới
Dù sàn New York đóng cửa, nhưng dòng vốn toàn cầu thì không thể đứng yên. Cơn hoảng loạn nhanh chóng vượt đại dương, tràn sang các thị trường đang mở cửa tại Châu Âu và Châu Á:
- Tại Châu Âu: Các chỉ số chủ lực như FTSE 100 (Anh), DAX (Đức) và CAC 40 (Pháp) đồng loạt bốc hơi từ 4,5% đến hơn 8% chỉ trong vài giờ.
- Tại Châu Á: Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản rơi thẳng đứng xuống dưới mốc 10.000 điểm. Sàn chứng khoán Hàn Quốc (KOSPI) ghi nhận mức giảm kỷ lục 12,02%.
Chỉ trong tuần đầu tiên sau thảm kịch, thị trường chứng khoán toàn cầu đã bị thổi bay khoảng 1.400 tỷ USD giá trị vốn hóa. Con số này là một cú sốc quá lớn đối với nền kinh tế thế giới vốn đang chật vật sau khi bong bóng Dot-com vừa vỡ.
Ngày Thứ Hai Đen Tối Và Sự Phân Hóa Tàn Nhẫn
Nhân viên tại phố Wall chờ mở phiên giao dịch vào ngày 17/09/2001 (WSJ)
Ngày 17 tháng 9 năm 2001, Phố Wall mở cửa trở lại trong bầu không khí đặc quánh mùi khói và sự tang thương. Những gì diễn ra sau đó đã đi vào lịch sử như một trong những phiên giao dịch khống liệt nhất:
- Chỉ số Dow Jones lập tức giảm 684 điểm (tương đương 7,13%) ngay trong phiên đầu tiên trở lại.
- Chỉ số S&P 500 cũng trải qua một ngày kinh hoàng khi lao dốc 53 điểm (tương đương 4,92%), đóng cửa ở mức 1.038 điểm.
- Tính chung cả tuần giao dịch đầu tiên, đà bán tháo hoảng loạn đã khiến Dow Jones mất 14,3%, S&P 500 bốc hơi 11,6% và Nasdaq sụt giảm sâu nhất tới 16%.
Bảng điện tử thời điểm đó chứng kiến một sự phân hóa tàn nhẫn giữa các nhóm ngành:
- Hàng không, Du lịch và Bảo hiểm bị thiệt hại nặng nề: Cổ phiếu United Airlines và American Airlines lao dốc 30% - 40% do lệnh cấm bay và tâm lý sợ hãi của hành khách. Các công ty bảo hiểm thì đối mặt với nghĩa vụ chi trả bồi thường kỷ lục lên tới 40 tỷ USD tại thời điểm đó cho các thiệt hại tại New York.
- Các cổ phiếu quốc phòng và năng lượng ngược dòng tăng mạnh: Các công ty sản xuất khí tài quân sự tăng vọt do kỳ vọng vào cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu của Mỹ. Giá vàng và dầu thô tăng phi mã khi dòng tiền tháo chạy khỏi tài sản rủi ro để tìm nơi trú ẩn.
Sức Đề Kháng Mạnh Mẽ Của Thị Trường: Khi FED
Kích Hoạt "Phao Cứu Sinh"
Nhiều người từng lo sợ sự kiện 11/9 sẽ là dấu chấm
hết cho kỷ nguyên hoàng kim của tài chính Mỹ. Tuy nhiên, lịch sử đã chứng minh
điều ngược lại nhờ vào những phản ứng chính sách thần tốc và quyết liệt chưa từng
có từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED).
Để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng thanh khoản diện rộng khi các ngân hàng và công ty chứng khoán bị tê liệt hạ tầng, FED đã tung ra hai đòn bẩy quyết định:
- Bơm thanh khoản kỷ lục: Chỉ trong vài ngày sau vụ tấn công, FED đã bơm hơn 100 tỷ USD mỗi ngày vào hệ thống ngân hàng thông qua cửa sổ chiết khấu và các nghiệp vụ thị trường mở nhằm đảm bảo các tổ chức tài chính không bị mất khả năng thanh toán.
- Cắt giảm lãi suất mạnh tay: Ngay trước khi thị trường mở cửa trở lại vào ngày 17/9/2001, FED đã tiến hành cắt giảm lãi suất khẩn cấp 0,5%, đưa lãi suất quỹ liên bang xuống còn 3,0%. Đây là viên gạch đầu tiên trong chuỗi 4 lần giảm lãi suất liên tiếp cuối năm 2001, đưa lãi suất về mức 1,75% — mức thấp nhất trong vòng 40 năm tại thời điểm đó để kích thích nền kinh tế.
Hành
trình hồi phục ngoạn mục theo hình chữ V
Dù tâm lý hoảng loạn bao trùm trong tuần đầu tiên hoạt động trở lại, dòng tiền thông minh đã nhanh chóng nhận ra các nỗ lực giải cứu của chính phủ và định giá lại tài sản ở mức hấp dẫn:
- Điểm đáy ngắn hạn: Vào ngày 21/9/2001, thị trường Mỹ đồng loạt chạm đáy. Chỉ số Dow Jones rớt về 8.236 điểm (giảm 14,3%), còn chỉ số S&P 500 chạm mức thấp nhất đợt khủng hoảng tại 965 điểm (giảm 11,6% so với mức trước sự kiện).
- Sự đảo chiều thần tốc: Ngay tuần sau đó, lực cầu bắt đáy bắt đầu tham gia mạnh mẽ nhờ lãi suất rẻ và dòng vốn giải cứu từ FED. Thị trường thiết lập một chuỗi phục hồi ấn tượng.
- Về đích sau 19 phiên: Chỉ mất vỏn vẹn 19 phiên giao dịch (đến ngày 11/10/2001), chỉ số S&P 500 đã lấy lại toàn bộ số điểm đã mất, chính thức vượt qua mốc 1.092 điểm (mức đóng cửa trước ngày 11/9).
- Dow Jones tiếp bước: Đến ngày 26/10/2001, chỉ số Dow Jones cũng chính thức vượt qua mốc 9.600 điểm, phục hồi hoàn toàn các tổn thất.
Chỉ số S&P 500 trước và sau sự kiện 11/09
Hành trình phục hồi đồng thuận của cả S&P 500
và Dow Jones là minh chứng rõ nét nhất cho thấy: Khi đối mặt với các cú sốc phi
kinh tế (như thiên tai, dịch bệnh hay khủng bố), thị trường có thể phản ứng cực
đoan trong ngắn hạn nhưng sẽ nhanh chóng
lấy lại cân bằng khi các yếu tố cơ bản được bảo vệ bởi các chính sách tiền
tệ đúng đắn.
Bài Học Cho Các Nhà Đầu Tư
Nhìn lại biến động chứng khoán sau sự kiện 11/9,
chúng ta rút ra được một bài học xương máu: Thị trường chứng khoán có thể bị tổn
thương sâu sắc bởi các yếu tố bất ngờ (Thiên nga đen), nhưng nó luôn sở hữu một
sức bật mạnh mẽ để hồi sinh.
Đối với một nhà đầu tư giá trị, những giai đoạn hoảng loạn tột độ chính là lúc cần giữ một cái đầu lạnh. Lịch sử Phố Wall đã chứng minh, sau những khoảng lặng đen tối nhất, thị trường luôn biết cách tự chữa lành và thiết lập những đỉnh cao mới.
Nhận xét
Đăng nhận xét