Liệu Có Cần Gặp Gỡ Doanh Nghiệp Để Đánh Giá Cơ Hội Đầu Tư? Bài Học Từ Walter Schloss

 Không gặp CEO, không quan hệ doanh nghiệp — nhà đầu tư này vẫn kiếm 20%/năm suốt 45 năm

Trong giới đầu tư tài chính, có một “luật bất thành văn” được nhiều người truyền tai nhau: Muốn hiểu doanh nghiệp, phải đến tận nơi. Định kỳ, các chuyên viên phân tích và quản lý quỹ bỏ ra nhiều công sức để gặp gỡ các CEO, tham quan nhà máy, và dò hỏi những thông tin nội bộ. Họ tin rằng việc tiếp xúc trực tiếp là chìa khóa duy nhất để thấu hiểu cốt lõi doanh nghiệp.

Tuy nhiên, câu trả lời là Không nhất thiết. Lịch sử thị trường chứng khoán đã chứng minh có người làm ngược lại hoàn toàn. Ông ngồi trong một văn phòng chật hẹp, không máy vi tính, không gặp gỡ ban lãnh đạo, nhưng vẫn tạo ra mức sinh lời 20%/năm suốt 45 năm liên tục.

Người đàn ông đó là Walter Schloss – huyền thoại đầu tư giá trị, học trò xuất sắc của Benjamin Graham, được Warren Buffett gọi là "Siêu nhà đầu tư".

Walter Schloss (1916 – 2012)

Đối với các quỹ đầu tư và chuyên viên phân tích, lịch trình làm việc luôn dày đặc các buổi họp công ty. Họ tìm kiếm điều gì ở các chủ doanh nghiệp?

• Thông tin chuyên sâu: Muốn biết trước kế hoạch mở rộng, doanh thu quý tới, hay tiến độ dự án.
• Đánh giá con người: Quan sát cử chỉ, thái độ của ban điều hành để xem họ có đáng tin hay không.
• Lợi thế cạnh tranh: Đi trước thị trường một bước nhờ các mối quan hệ sâu sắc với doanh nghiệp.

Trong khi phần lớn thị trường đổ xô đi gặp doanh nghiệp, Walter Schloss lại chọn cách “bế quan tỏa cảng”. Ông từ chối gặp gỡ các CEO vì 3 lý do cốt lõi:

Schloss hiểu rằng các CEO được thuê để "bán" hình ảnh công ty. Họ là những người giao tiếp xuất sắc, đầy sức hút và luôn biết cách tô hồng tương lai. Gặp họ đồng nghĩa với việc nhà đầu tư tự phơi nhiễm mình trước những lời đường mật, làm mờ đi tư duy lý tính.

Trong một cuộc phỏng vấn nổi tiếng được ghi nhận lại trên tờ Yahoo Finance, Walter Schloss đã nói thẳng thắn:

"Khi mua một cổ phiếu, tôi không bao giờ đến thăm hay trò chuyện với ban lãnh đạo bởi vì tôi nghĩ các số liệu tài chính của công ty đã đủ để kể câu chuyện của nó rồi. Hơn nữa, ban lãnh đạo luôn nói những điều tốt đẹp về công ty, điều đó có thể làm ảnh hưởng đến phán đoán của tôi. Tôi biết rất nhiều nhà đầu tư giỏi thích nói chuyện với ban lãnh đạo và đi thăm công ty, nhưng đó không phải là tôi."

Schloss từng thẳng thắn: "Tôi không giỏi nhìn người". Ông biết việc cố gắng đánh giá tính cách một CEO qua vài giờ gặp mặt chỉ mang lại ảo tưởng về sự an toàn. Thay vì cố sửa điểm yếu, ông chọn cách loại bỏ hoàn toàn yếu tố con người ra khỏi phương trình đầu tư.

Schloss không quan tâm CEO hứa hẹn doanh thu tương lai sẽ tăng trưởng bao nhiêu phần trăm. Ông chỉ quan tâm hiện tại doanh nghiệp đang sở hữu những gì. Ông tìm kiếm các cổ phiếu có giá thị trường thấp hơn giá trị tài sản ròng – những con số khô khan nhưng trung thực trên báo cáo tài chính.

Bên cạnh Walter Schloss, một số quỹ đầu tư hiện đại ngày nay như quỹ Australian Eagle Asset Management cũng áp dụng nguyên tắc tương tự. Giám đốc đầu tư của quỹ này, Sean Sequeira, từng khẳng định: "Chúng tôi không muốn bị lung lay bởi những bài thuyết trình tiếp thị của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp không thay đổi tốt lên theo thời gian, chúng tôi sẽ bán cổ phiếu thay vì đến gặp để nghe họ thuyết phục ở lại."

Ngay cả "Nhà tiên tri xứ Omaha" – Warren Buffett cũng có lúc áp dụng phương pháp này, mặc dù ông nổi tiếng là người thích đánh giá con người và có mối quan hệ rất thân thiết với nhiều CEO. Khi Buffett quyết định mua lại công ty McLane từ Walmart với giá 23 tỷ USD vào năm 2003, ông đã chốt thương vụ này chỉ sau một cuộc họp kéo dài chưa đầy 2 tiếng với CEO của McLane mà không cần thực hiện quy trình kiểm toán thông thường (Due Diligence) hay đi tham quan bất kỳ kho bãi nào. Ông nói rằng ông đã đọc các con số và ông tin tưởng Walmart.

Thành công của Walter Schloss là minh chứng đanh thép rằng: Bạn không cần một mạng lưới quan hệ khủng hay đặc quyền tiếp cận doanh nghiệp để chiến thắng trên thị trường chứng khoán.

Nhà đầu tư các nhân không có nhiều cơ hội gặp gỡ chủ doanh nghiệp, hãy học cách tư duy của Schloss:

1. Hãy để những con số lên tiếng: Tập trung đọc hiểu bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh hơn là nghe ngóng tin đồn.
2. Biết rõ giới hạn của mình: Nếu không giỏi phân tích vĩ mô hay đoán định lòng người, hãy chọn phương pháp đơn giản là mua tài sản với giá rẻ.
3. Khách quan là sức mạnh: Khoảng cách an toàn với ban lãnh đạo doanh nghiệp chính là tấm lá chắn bảo vệ túi tiền của bạn khỏi những cái bẫy tâm lý.

Walter Schloss đã chứng minh, đôi khi việc đứng ngoài đám đông và từ chối những cuộc gặp gỡ hào nhoáng lại là cách tốt nhất để giữ cho cái đầu luôn lạnh và túi tiền luôn đầy.